Türev Sözlüğü

Opsiyon ve vadeli piyasa terimleri halk diliyle — 2 cümle tanım, kısa formül, Tamgalı'da nerede kullanıldığı. Her terimin kendi sayfası var.
IV — Örtük Oynaklık

Piyasanın opsiyon fiyatlarından çıkardığı, önümüzdeki döneme beklenen dalga büyüklüğü (yıllık %). Yön söylemez; ne kadar hareket beklendiğini söyler.

opsiyon fiyatı ⇄ Black-Scholes ⇒ IV
Örtük Oynaklık (IV) nedir? →
RV — Gerçekleşen Oynaklık

Fiyatın geçmişte fiilen ne kadar oynadığı (yıllık %). Günlük yüksek/düşük'ten Parkinson tahminiyle ölçülür.

RV = √( (1/(4ln2·n))·Σ ln(H/L)² )·√365
Gerçekleşen Oynaklık (RV) nedir? →
VRP — Oynaklık Risk Primi

Örtük eksi gerçekleşen oynaklık. Pozitif → opsiyon pahalı (sigorta primli); negatif → ucuz.

VRP = IV₃₀g − RV₃₀g
Oynaklık Risk Primi (VRP) nedir? →
GEX — Gama Pozisyonu

Opsiyon satıcılarının, spotta %1 hareket başına dengeye almak zorunda kaldığı yön. Net pozitif → oynaklığı bastırır (çıpa); negatif → abartır (kırılgan).

GEX = Σ γ·OI·S²·%1 · (call +, put −)
Gama Pozisyonu (GEX) nedir? →
Gama Flip

Kümülatif GEX'in işaret değiştirdiği fiyat. Üstünde piyasa sakin, altında sert davranış eğilimindedir.

Gama Flip nedir? →
Call / Put Duvarı

Para-yakınında en çok açık pozisyona sahip strike. Çok call OI = yukarıda direnç mıknatısı, çok put OI = aşağıda destek.

Call / Put Duvarı nedir? →
Max Pain — Mıknatıs Kapanış

Opsiyon yazarlarının toplam ödemesinin en aza indiği kapanış fiyatı. Fiyat vade sonuna doğru buraya çekilme eğilimi gösterebilir (kesin değil).

argmin_K Σ OI · içsel_değer(K)
Max Pain nedir? →
Put/Call Oranı

Açık put değerinin call değerine oranı. >1 put ağır (korunma/korku), <1 call ağır (iştah). Aşırı uçlar çoğu kez dönüşe yakındır.

PCR = ΣOI_put / ΣOI_call
Put/Call Oranı (PCR) nedir? →
Skew / Risk Reversal (25Δ)

Aynı vadede put ve call örtük oynaklığının farkı. Pozitif → aşağı korunma pahalı; negatif → yukarı iştah pahalı (FOMO).

RR25 = IV_put(25Δ) − IV_call(25Δ)
Skew / Risk Reversal nedir? →
Beklenen Hareket

Piyasanın vade sonuna fiyatladığı 1 standart sapmalık aralık. Fiyat ~%68 olasılıkla bu bantta kalır (yön değil, büyüklük).

≈ ATM straddle ya da S · IV · √T
Beklenen Hareket nedir? →
Funding — Taşıma Maliyeti

Perpetual'da kaldıraçlı tarafın karşı tarafa ödediği kira. Pozitif → long'lar öder (kalabalık yukarıda).

yıllık ≈ oran(8s) · 3 · 365
Funding nedir? →
Greeks (Δ Γ Θ ν)

Opsiyon fiyatının duyarlılıkları: Δ yön, Γ delta değişim hızı, Θ günlük zaman erimesi, ν IV duyarlılığı.

Greeks nedir? →
Açık Pozisyon (OI)

Kapatılmamış açık kontrat sayısı. Nerede yoğunlaştığı, büyük paranın 'çıpaladığı' fiyatları gösterir.

Açık Pozisyon (OI) nedir? →
Vade Yapısı (Contango/Ters)

Kısa ve uzun vade IV karşılaştırması. Contango (normal): uzak vade daha belirsiz. Ters: yakın vadede stres fiyatlanıyor.

Vade Yapısı nedir? →
Eğitim içeriğidir. Kavramlar kamusal finans terimleridir. Bunlar konum haritasıdır, tahmin ya da sinyal değildir. Yatırım tavsiyesi değildir.